1946 r. — Po lewej stronie Rudolf Cyganek, księgowy, i Helena Gawłowska, krawcowa (Stowarzyszenie Pamięć Polskiego Liceum).

Home
Foyer wolności
Uczestnicy
Personel

Personel

Rozdziały

1. Wcześniej
2. Początki
3. Uczestnicy
4. Życie codzienne
5. « Szkoła nie taka jak inne »
6. Walki
7. Zmierzch
8. Dalsze losy
9. Dzień obecny

Administracja, nadzór, zdrowie, zaopatrzenie, utrzymanie… Ponad pięćdziesiąt osób pracowało nad organizacją życia szkoły na wszystkich płaszczyznach. Najważniejsze stanowiska w większości stanowiły kobiety.

Sekretarze, księgowi, zarządcy, intendenci, dyrektorzy i dyrektorka internatu, magazynierzy, lekarze, pielęgniarz i pielęgniarki, kucharka, pomocnik kuchenny, pokojówki, krawcowa, praczka, szewc, stolarz, mechanik, stróże…Lista pracowników przedstawia zbiorowość, która starała się żyć jak najbardziej autonomicznie. Ta długa lista liczyła około czterdziestu nazwisk. Zatrudnienie na mniej ważnych stanowiskach nie zawsze znajdowało potwierdzenie na dokumentach na piśmie, toteż na listach pracowników siłą rzeczy występowały luki. Ogólna niechęć zarządzających liceum w Villard-de-Lans do biurokracji wyraźnie rzuca się w oczy : szkoła ograniczała do minimum liczbę zatrudnionych, która nie wzrastała przez kolejne lata, tym bardziej, że każdy starał się pracować jak najwydajniej.

Według zasady określonej przez rząd Vichy funkcje zarządzającego internatem i księgowego pełnili Francuzi, a ich dublerami byli Polacy. Rzeczywistą pracę wykonywali jednak dublerzy, a rola Francuzów pozostaje niejasna. René Constantin, księgowy, niewątpliwie był donosicielem. W lipcu 1944 r. został aresztowany za «wrogość wobec Ruchu Oporu» i rozstrzelany przez członków wolnej grupy bojowej zwanej Grupą Valliera.

3.7.1 « Wreszcie na specjalną pochwałę zasługują nasze panie. »

Jadwiga Stefanowicz (Stowarzyszenie Pamięć Polskiego Liceum).

—Zygmunt Lubicz-Zaleski, dyrektor. Pamiętnik 1939-1945, Od Grotowic do Buchenwaldu, Paryż-Łódź 1998 r., s. 133-134.

Wreszcie na specjalną pochwałę zasługują nasze panie. Jeśli chodzi o organizację Villard-de-Lans, to główną armaturę stanowiły właśnie kobiety. Przede wszystkim niestrudzona, pełna humoru, dziarskości i impetu Inka, p. Jadwiga Gostyńska, bratanica byłego Prezydenta RP Mościckiego, na której barkach i głowie spoczywał cały ciężar administracji zakładu, a później i dzierżawionej fermy, dalej Jadwiga Aleksandrowicz, inspektorka, nieco „szuru-buru”, ale pełna poświęcenia i energii wychowawczyni-idealistka, Jadwiga Stefanowicz, poważna, mądra, szlachetna, służbie wychowania oddana; Zofia Łukasiewicz, złote serce, dobroć wcielona ; Bola Keeler, ruchliwa, przemyślna, jedyna do załatwiania kłopotów z najbliższymi władzami francuskimi ; inżynierowa Kozłowska, dzielna Małgosia Bergerowa, aż do słynnej kucharki, prawdziwej Kaśki-Kariatydy zakładu-Józefowej.

Poza Villard pracowała dzielna pani Potocka, kierowniczka schroniska w Lans, Danyszowa i Milecka-Starzyńska w filii dziewczęcej Liceum Villard – w Lans, i zwłaszcza Izabela Krasińska w paczkarni praz p. Jurgielewiczowa, żona pułkownika, w domu studenckim w Grenoble. Naturalnie wymieniam tylko część osób, które na to zasługują, tę część przede wszystkim, z którą miałem sposobność bliżej się zetknąć.

3.7.2 « To nasza Mama. »

Mama Gostyńska przewodzi pracom polowym w gospodarstwie Les Geymonds (Stowarzyszenie Pamięć Polskiego Liceum).

—Adam Skinder, uczeń. Mój Villard de Lans, 1978 r., s.6, 7 .

– „ Patrz!” – szepnął kolega – „To nasza Mama” – i wskazał na odchodzącą od stołu „profesorskiego » panią.

Obcisła ciemna suknia uwypuklająca wysportowaną sylwetkę osoby, której ruchy, aczkolwiek płynne, o dużym wdzięku kobiecości, wykazywały jednak bardziej jak przeciętną energię. Mama – to Pani Jadwiga Gostyńska.
Sporo było tych dzieci, dorastających, jak przede wszystkim dorosłych. I trzeba było ich wszystkich wyżywić, a apetyty młodych pobudzone świeżym powietrzem górskim były nie do zaspokojenia.
Dwoiła się, troiła, aby niczego, co jest możliwe do zdobycia nie brakowało. Nam było obojętne, skąd się żywność bierze, grunt, aby była! !

Sielankowe pierwsze okresy sytego i dostatniego wyżywienia szybko minęły. Reżim wojny najbardziej zawsze odbija się na ludności cywilnej. Zakupy na wolnym rynku były prawie niemożliwe i dlatego Mama szczególną uwagę zwróciła na fermę wydzierżawioną w pobliżu Lans.
Na niej to uprawiać zaczęliśmy rośliny okopowe i jarzyny. Pracowaliśmy więc na fermie, każdy w miarę swoich możliwości. A przykład szedł właśnie od Mamy.
Cóż to był za widok, jak nasz Józek Giba wycierał z czoła siódme poty, by nie dać się prześcignąć Mamie przy wykopkach ziemniaków!

Troska Mamy o nas była prawie że wszechstronna. Na pomoc Jej mogliśmy liczyć zawsze. Pamiętam wiosną 1941 r., brak pieniędzy dał się nam poważnie we znaki. Znaleźliśmy pracę akordową przy przebudowie drogi St. Nizier – Lans. Problemem jednak było wyżywienie. I wówczas Mama przyszła nam z pomocą. Patron dowoził
je w pojemnikach z naszej stołówki. A kolacja czekała zawsze, mimo że przeważnie wracaliśmy bardzo późno.

Była też Mama comiesięcznym dystrybutorem należnych nam kuponów
na papierosy i czekoladę. Tak samo pamiętała o każdym, kto opuszczał villardowskie pielesze, udając się na znane lub nieznane szlaki. Mama wstawała pierwsza, a kładła się spać ostatnia, tak jak nasze Mamy w domu. I my tak samo, jak swym Mamom, tak naszej Villardowskiej Mamie dziękujemy z całego serca… Za dnie i noce, za serce i troski, za wszystko.

3.6Kapelani

Politycy3.8